بهرام مشیری، نویسنده، پژوهشگر و مجری برنامههای تاریخی، روز دوشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۴ (۹ نوامبر ۲۰۲۵) در سن ۷۸ سالگی در بیمارستان هوگ ارواین کالیفرنیا در اثر خونریزی مغزی درگذشت. او دههها در زمینه فرهنگ و تاریخ ایران فعالیت داشت و از طریق برنامههای تلویزیونی خود به معرفی و حفظ هویت ایرانی پرداخت.
زندگی شخصی و تحصیلات
بهرام مشیری در دوم فروردین ۱۳۲۶ در خانوادهای فرهنگی در گلپایگان به دنیا آمد. پدرش، عزتالله مشیری، اهل روستای دُر بود و مادرش از ایل بختیاری. او از همان دوران کودکی تحت تاثیر ارزشهای فرهنگی و تحصیلی خانوادهاش قرار گرفت و این تربیت، مسیر او را به سوی پژوهشهای تاریخی هدایت کرد. مشیری پس از اخذ دیپلم، مدتی در شهربانی خدمت کرد، اما علاقه به تحقیق و مطالعه او را به آمریکا کشاند. در سال ۱۹۷۴ میلادی، برای ادامه تحصیل به ایالات متحده مهاجرت کرد و مدرک فوقلیسانس مهندسی شیمی و علم مواد را دریافت کرد.
فعالیتهای حرفهای و رسانهای
پس از اقامت در آمریکا، مشیری به فعالیتهای رسانهای پرداخت و از سال ۲۰۰۲ میلادی با اجرای برنامه تلویزیونی «سرزمین جاوید» در میان فارسیزبانان خارج از کشور شناخته شد. در این برنامه، او درباره تاریخ ایران، ادبیات، مذهب، فلسفه و مسائل اجتماعی سخن میگفت و همواره تلاش داشت تا شناختی عمیق از ریشههای فرهنگی ایران به مخاطبان ارائه دهد. مشیری دیدگاههای انتقادی و خردگرایانه خود را در این برنامهها مطرح میکرد و به نقد اجتماعی نیز میپرداخت.
دیدگاهها و دغدغههای فکری
بهرام مشیری با نگاهی پژوهشی و انتقادی، همواره در پی ترویج آزادیخواهی، روشنگری و عقلگرایی بود. او خرافهزدایی از ذهن جامعه را ضروری میدانست و بر اهمیت آگاهی و تفکر مستقل تأکید داشت.
مواضع سیاسی و تاریخی
مشیری کودتای ۲۸ مرداد را یکی از تلخترین دورانهای تاریخ ایران میدانست و به آزادیخواهی محمد مصدق ارادت داشت. او خود را وابسته به هیچ حزب یا جریان خاصی نمیدانست و همواره بر استقلال فکری و عدم وابستگی به گروهها تأکید داشت. مشیری انقلاب مشروطه را نقطه آغاز حرکت مردم ایران برای مشارکت سیاسی و آزادی میدانست و بر این باور بود که روح این انقلاب باید دوباره در جامعه زنده شود.
علاقه به شاهنامه و ادبیات
تحلیل و بررسی شاهنامه فردوسی، یکی از ارکان اصلی برنامههای مشیری بود. او فردوسی را بزرگترین نگهبان زبان فارسی میدانست و تلاش میکرد تا مفاهیم اخلاقی و تاریخی این اثر را به زبان ساده برای عموم مردم شرح دهد. مشیری بر این باور بود که شاهنامه نه تنها یک اثر ادبی است، بلکه به عنوان سند هویت و فرهنگ ایرانی باید با دقت و احترام مطالعه شود.
حادثه سوءقصد و تهدید جانی
مشیری در یکی از برنامههای خود از سوءقصدی که به جانش شد سخن گفت و توضیح داد که پس از این حادثه، تحت حمایت افبیآی و نهادهای امنیتی آمریکا قرار گرفت تا از جانش حفاظت شود.
آثار مکتوب بهرام مشیری
از آثار مهم بهرام مشیری میتوان به دو کتاب اشاره کرد:
- «نقدی بر چاپهای انتقادی شاهنامه و تصحیحی جدید از داستان رستم و سهراب» که تحلیلی از نسخههای مختلف شاهنامه ارائه میدهد.
- «از آتن تا هیروشیما» که به فیزیک اتمی و پیامدهای انسانی فجایع هیروشیما و ناکازاکی پرداخته و اثرات این رویدادها را از دیدگاه علمی و فلسفی بررسی کرده است.
درگذشت بهرام مشیری
بهرام مشیری در روز یکشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۴ (۹ نوامبر ۲۰۲۵) در بیمارستان هوگ ارواین کالیفرنیا بر اثر خونریزی مغزی در ۷۸ سالگی درگذشت. میراث او همچنان در قالب آثار مکتوب، گفتگوها و پژوهشهای تاریخیاش در میان علاقهمندان به فرهنگ و تاریخ ایران زنده است و به نسلهای آینده منتقل خواهد شد.
